gl/l (878)

مديريت مواد زائد جامد روستائي مطالعه موردي در دهستان صالحان شهرستان خمين

سيد ايرج هاشمي محمد علي هادي عليرضا متقي

خلاصه

اين تحقيق به منظور بررسي وضعيت مديريت مواد زائد روستائي با هدف اجراي اصولي و بهداشتي طرح بازيافت ، جمع آوري ، حمل ونقل و دفع زباله ها صورت گرفته است. براي جمع آوري زباله های روستايی يا اصولا" اقدامات سيستماتيکی صورت نمي گيرد و يا هر روستا در حد توان خود با روشهاي غير اصولي و ابتداي مانند ، گاري ، تراكتور و …. زباله را جمع آوري و در فاصله كمي از روستا تخليه مي كنند. پراكندگي اين مواد سبب نازيبائی منظر, آلودگي منابع آب, خاك, هوا و همچنين در تماس با انسان و دام باعث شيوع بيماريهای دامی و شيوع آن در انسان می شود ميشود.

نوع مطالعه به صورت توصيفي تحليلي ، روش نمونه گيري خوشه اي و نحوه جمع آوري اطلاعات به صورت استفاده از چك ليست ، مشاهدات و انجام آزمايشهاي لازم بوده كه به اين منظور مشخصات طبيعي ، ويژگيهاي جمعيتي ، تركيب فيزيكي و ميزان زباله توليدي ، روش هاي كاهش توليد زباله ، تركيب فيزيكي مواد قابل بازيافت ، نحوه جمع آوري وحمل ، مساحت و فضاي لازم براي دفن بهداشتي پسماندها و هزينه هاي اجراي پروژه مورد ارزيابي و بررسي قرار گرفتند . جمعيت اين دهستان در سال 1384 در حدود 10100 نفر بود. درصد تركيب مواد تشكيل دهنده زباله عبارت بود از : پلاستيك(%7) ،كاغذ(%10) شيشه و فلز(%5) ، مواد فاسد شدني(%66) ، خاك روبه(%7) و ساير مواد(%6) . ميزان توليد زباله در سال 1384 ، 24/4 تن و در افق طرح 6 تن در روز برآورد شد. اجرا نشدن طرح جمع آوري زباله در كليه روستاها ، عدم بكارگيري وسايل مناسب ، پائين بودن سطح آگاهي مردم در ارتباط با مخاطرات بهداشتي زباله ، عدم انجام بازيافت ، نشت شيرابه و دفن نامناسب زباله از ديگريافته هاي اين تحقيق بودند. نتايج به دست آمده از اين تحقيق حاکی از آن بود که تركيب فيزيكي و ميزان زباله توليدي در اين روستاها تقريبا" مشابه با ساير روستاها مي باشد. تلنبار شدن زباله و نشت شيرابه ، سوزاندن زباله در گودال دفع ، تجمع حيوانات ولگرد و تكثير حشرات، نازيبائی منظر و دفع غير اصولي زباله ها از مهمترين پيامدهاي منفي ناشي از ضعف سيستم مديريت مواد زائد در روستاهاي بخش صالحان بود كه موجب آلودگي محيط زيست شده و تقريبا" در ساير نقاط روستائي به چشم مي خورد.

كلمات كليدي: مديريت مواد زائد جامد , زباله روستائي , دهستان صالحان ، شيرابه

مقدمه و اهداف :

مديريت مواد زائد , انتظام دهنده مراحل توليد , جمع آوري , حمل و نقل , تلنبار , تبديل و دفع زباله ها مي باشد كه در آن از روشهـاي مرتبط با بهترين اصول در رعايت سلامت بهداشت عمومي , اقتصاد مهندسي , حفاظت و زيبا شناختي و ديگر ملاحظات زيست محيطي مي توان بهره برد.( 1) توليد مواد زائد جزء لاينفك زندگي انسان است . اين مواد زائد بايد به نحوي از محل زندگي انسان دور شده و يا دوبـاره وارد چرخـه مواد و انرژي شود. (2)

اصول بهداشت و بهسازي محيط ايجاب مي كند كه مواد زايد در حداقل زمان ممكن از زندگي انسان دور و به طريق اصولی دفع شوند, پراكندگي و دفع غير بهداشتي مواد زايد جامد در روستا موجب آلودگي منابع آب ، هوا و بخصوص خاك شده و باعث شيوع بسياري از بيماريها و همچنين نازيبائی مناظر مي شود ، با توجه به توليد محصولات کشاورزی و دامداری در سطح روستا و امکان آلودگی اين محصولات به علت وجود زباله ها در محيط ، اهميت برنامه ريزی در خصوص سامان دادن به وضعيت زباله های روستائی بيشتر به چشم می آيد.(3) در دهستان صالحان با انجام طرح جمع آوری زباله 17 روستا تحت پوشش اين طرح قرار می گيرند که با توجه به جمعيت بالای اين دهستان با اجراي سيستم مديريت بهداشتي مربوط به مواد زائد مي توان مشكلات مذكور را برطرف نمود. جمع آوری زباله در روستاهای اين دهستان به دليل مجاورت اکثر روستاهای اين منطقه با جاده اصلی و پخش شدن و تخليه زباله ها در کنار جاده ، کمبود و با ارزش بودن زمينهای کشاورزی در اين منطقه و آلودگی زمين ها با زباله ، توليد سرانه نسبتا" بالای مواد زائد به علت نزديکی روستاهای اين منطقه به شهر و رواج فرهنگ شهر نشينی دارای اهميت بالا بوده و از عوامل دخيل در انتخاب منطقه برای اجرای طرح بودند. اطلاع از مقدار توليد و تركيب شيميائي و فيزيكي زباله در هر منطقه براي انجام مديريت مواد زائد بسيار ضروريست. انجام مطالعات و آگاهي از ميزان رطوبت , درصد تركيب مواد تشكيل دهنده زباله بدليل تاثيراتي كه در شبكه جمع آوري و ماشين آلات مي گذارد, موضوعي نيست كه بتوان نسبت به آن بي تفـاوت بود. اطلاع ازجغرافياي منـاطق موجود و چگونـگي دسترسـي به آنها نيز مي تـواند كمك بزرگي در مديريت جمع آوري مواد زائد باشد.(3)

شهرستان خمين از جنوب به گلپايگان از شمال غربي به اراك از شرق به محلات و دليجان و از غرب به اليگودرز محدود مي شود. 94% روستاها در اين شهرستان بصورت دشت ميباشند ، ميانگين بارندگي حدود 377 ميليمتر محاسبه شده است . حداكثر مطلق درجه حرارت در دي و بهمن ماه 16 درجه سانتي گراد و در مرداد ماه 6/40 درجه سانتي گراد بوده است . حداقل مطلق دما نيز برابر با 7/27- درجه سانتي گراد در بهمن ماه مي باشد . مقدار تبخير در محدوده دهستان صالحان معادل 2600 ميلي متر است.(4)

اين تحقيق با توجه به موارد ذكر شده بالا به منظور بررسي وضعيت مديريت مواد زائد در دهستان صالحان شهرستان خمين در سال 1384 از طريق مشاهده و آزمايش در ارتباط با كميت و كيفيت زباله توليدي و امكانات موجود انجام گرفت .

روش اجرا :

به منظور بررسي وضعيت مديريت مواد زائد در دهستان صالحان شهرستان خمين و اجرای طرح جمع آوری زباله ، مشخصات طبيعي و جاده هاي دسترسي مجموعه روستاهاي دهستان صالحان ، ويژگيهاي جمعيتي ، تركيب فيزيكي زباله هاي روستايي ، ميزان زباله توليدي ، تركيب فيزيكي مواد قابل بازيافت ، مساحت و فضاي لازم براي دفن بهداشتي پسماندها مورد ارزيابي و بررسي قرار گرفتند .

مشخصات طبيعي و جاده هاي دسترسي مجموعه روستاهاي دهستان صالحان
اكثر روستاهاي دهستان صالحان در كنار مسير جاده اصلي خمين تهران قرار گرفته اند ، دهستان صالحان در شمال شرقي شهر خمين قرار گرفته و از جنوب غربي به شهر خمين ، شمال شرقي به شهرستان محلات ، غرب و شمال غربي دهستان حمزه لو و شرق به دهستان گله زن محدود مي گردد . فاصله مركز دهستان (گلدشت) تا شهر خمين 13 كيلومتر مي باشد . منابع آبهاي زيرزميني دهستان را قنوات ، چاههاي عميق و نيمه عميق تشكيل مي دهند در كل دهستان داراي20 رشته قنات و70 حلقه چاه عميق و نيمه عميق و 6 چشمه مي باشد و عمق آبهاي زيرزميني بستگي به ميزان بارندگي از 80-30 متر متغيير است.(5)

ويژگيهاي جمعيتي روستاهاي دهستان صالحان خمين در حال حاضر و در افق طرح
در دهستان صالحان در سال 1384 تقريبا" 2622 خانوار و بطور كلي 9394 نفر زندگي مي كنند. كه جمعيت كل دهستان با احتساب جمعيت سيار مراكز آموزشي شبانه روزي مركز دهستان (706 نفر) 10100 محاسبه مي گردد. (6) كه با توجه به ساير فاكتورهاي موثر در ميزان جمعيت ، جمعيت در افق طرح حدود 12000 نفر پيش بيني ميگردد.(7)

تركيب فيزيكي زباله ها
شناخت كيفيت و كميت مواد زايد توليدي نقش به سزايي د ركنترل عملكرد ساير فعاليت هاي مرتبط با مديريت مواد زايد جامد دارد.
در روستاهاي بخش صالحان دو الگوي توليد مواد مختلف زباله اي يك خانواده مشاهده شد .

روستاهاي بزرگي كه برخي خانواده ها به علت اينكه فعاليت اصلي آنها كشاورزي و دامداري نيست تقريباً الگوي توليد زباله آنها مانند خانوارهاي شهري است.(60%)

روستايياني كه كشاورزي و دامپروري و مرغ و طيور داشته و خيلي از زباله هاي توليدي خود را به مصرف آنها مي رسانند.(40%)
در جدول شماره 1 درصد مواد تشکيل دهنده زباله های روستاهای بخش صالحان آورده شده است.

متغيرها
روستاها كاغذ پلاستيك شيشه و فلز مواد فاسد شدني خاك روبه ديگر مواد

روستاها با الگوي توليد زباله يك 10 6 5 66 7 6

روستاها با الگوي توليد زباله دو 12 7 4 56 12 9

جدول شماره (1) : درصد تركيب مواد تشكيل دهنده زباله هاي روستاهاي صالحان

برآورد ميزان زباله توليدي روزانه ، ماهانه و سالانه روستاهاي دهستان
ميزان زباله توليدي روزانه با در نظر گرفتن جمعيت كل روستاها درسال هاي مورد نظر و سرانه استاندارد توليد زباله هر نفر در روز كه توسط اندازه گيريها به دست آمد ، برآورد شد . اين مقدار براي هر نفر در سال تقريبا" 140 الي 170 كيلوگرم يعني روزانه380 تا 465 گرم برآورد شد . كه بطور ميانگين 420 گرم در روز در نظر گرفته شد. و با توجه به امكان رشد فرهنگي و تغيرات مصرفي ، ميزان سرانه توليد زباله در افق طرح براي هر نفر در روز 500 گرم در نظر گرفته شده . با محاسبات انجام شده ميزان توليد زباله در سال 1384 ، 24/4 تن در روز بر آورد شد ، كه اين مقدار در افق طرح 6 تن در روز برآورد شد.

تعيين تركيب فيزيكي مواد قابل بازيافت
ترکيب فيزيکی مواد زائد جامد قابل بازيافت در زباله هاي روستايي دهستان در جدول شماره 2 آورده شده است شد.

جدول شماره (2) : درصد مواد قابل تفكيك و بازيافت در زباله هاي روستايي دهستان
شيشه پلاستيك و نايلون كاغذ فلزات مختلف مواد فاسدشدني

7 12 12 6 63

برآورد فضاي لازم براي دفن بهداشتي پسماندها در وضع موجود و افق طرح

فضاي لازم براي دفن پسماندها دروضع كنوني و افق 25 ساله با توجه به تعداد جمعيت توليد كننده زباله و سرانه فضاي لازم براي دفن زباله هر نفر در سال محاسبه شد . كه از طريق فرمول زير قابل محاسبه مي باشد . (9)

P R

Cv+)( 1- V=

100 D

V= فضاي لازم براي دفع زباله به ازاي زباله سرانه در طول سال (3/ تا 4/ متر مكعب)

Cv= حجم خاك پوششي مورد نياز (20 تا 25 درصد حجم كل زباله فشرده شده) (7)

R= مقدار زباله براي هر نفر در سال

D= دانسيته متوسط زباله

P = درصد كاهش حجم زباله در اثر فشردگي

بر اين اساس ميزان فضاي لازم در سال 1384 و افق طرح با احتساب 4/ الي 5/ متر مكعب فضا به ترتيب4545 و 5400 متر مكعب برآورد شد . و بطور ميانگين سالانه 5000 متر مكعب فضا لازم مي باشد . كه در طرح مورد نظر مقدار 3 هكتار زمين براي دفن زباله به عمق 4 متر در نظر گرفته شد .

محل دفن فعلي زباله هاي روستاهاي دهستان صالحان

نتايج

نتايج بدست آمده از انجام اين تحقيق در چند بخش دسته بندی شدند، برسي وضعيت موجود در مديريت مواد زائد در مجموعه روستاهاي دهستان صالحان بيانگر وجود مشكلات متعدد وضعيت موجود بود . همچنين در اين مطالعه ميزان و ترکيب زباله های توليدی و زمين مورد نياز برای دفن بهداشتی مواد زائد محاسبه و برآورد شد. ضمنا" کليه هزينه های مورد نياز برای اجرای طرح جمع آوری زباله برآورد گرديد که در ادامه بطور مختصر به موارد ذکر شده اشاره شده است.

اجرا نشدن طرح جمع آوري زباله در كليه روستاهاي دهستان
در وضعيت موجود طرح جمع آوري زباله آنهم به صورت غير اصولي فقط در روستاي شهابيه از دهستان صالحان انجام مي شود ، كه با توجه به پيش بيني هاي انجام شده در طرح مذكور ، جمع آوري زباله به صورت كلي در كليه روستاهاي دهستان انجام خواهد شد.

عدم بكارگيري وسايل مناسب در جمع آوري زباله و كمبود امكانات
در وضعيت كنوني براي جمع آوري زباله از يك پيكان وانت استفاده مي شود كه با توجه به حجم زباله توليدي ، وسعت منطقه وسيله مناسبي براي جمع آوري زباله نمي باشد.كه در طرح مذكور يك دستگاه خاور كمپرسي براي اين منظور در نظر گرفته شده است .

فاصله نامناسب بين دفعات جمع آوري زباله
در وضعيت موجود تعداد دفعات جمع آوري زباله در طول هفته كافي نبوده كه در پيش بيني انجام شده حداقل دفعات جمع آوري زباله در طول ماههاي سرد و گرم به ترتيب دو و سه بار در هفته در نظر گرفته شده است .

پائين بودن سطح آگاهي مردم در ارتباط با مخاطرات بهداشتي زباله
لازم است در خصوص اهميت جمع آوري ، بازيافت و دفع صحيح زباله و بالا بردن سطح آگاهي مردم در روستاها براي عموم مردم جلسات آموزشي ترتيب داده شود.

عدم انجام بازيافت مناسب در محل توليد
در شرايط كنوني هيچگونه بازيافتي به جهت جداسازی مواد ارزشمند زباله انجام نمي شود كه در طرح تنظيم شده ، جداسازي مواد در مبدأ با در نظر گرفتن توزيع سطل هاي اختصاصي جهت تفكيك آوري زباله ها در نظر گرفته شده است.

نشت شيرابه و تجمع حيوانـات ولگـرد و حشرات موزي و غير بهداشتي شدن فضاي كلي روستا
اين مشكل به علت نبودن سطل هاي مناسب جهت جمع آوري موقت زباله ها و همچنين عدم جمع آوري و حمل به موقع مواد زائد به وجود آمده است كه در طرح مذكور با پيش بيني هاي انجام شده اين مشكل بر طرف خواهد شد.

مديريت سنتي و عدم آگاهي از تكنولوژيهاي جديد.
عدم به كارگيري سطل هاي مناسب جهت نگهداري زباله ، نداشتن وسايل جمع آوري مناسب ، فقدان نيروهاي متخصص و بكار بردن روشهاي نامناسب جهت دفع مواد زائد ازجمله اين موارد مي باشد.

دفن نامناسب زباله و عدم وجود وسايل و تجهيزات كافي در محل دفن
حفرترانشه ها در اندازه هاي غير استاندارد ، عدم بكارگيري پوشش مناسب در كف بستر دفن براي ايجاد لايه غير قابل نفوذ و امكان نشت شيرابه زباله به آبهاي زير زميني ، نبودن زهكش مناسب براي كنترل شيرابه توليدي ، عدم پوشش مناسب زباله ها به وسيله خاك ، محصور نبودن محل دفن زباله ، نبود جاده هاي دسترسي مناسب و امكانات و وسايل كافي در محل از جمله نواقص موجود بوده كه سعي شده است با پيش بيني بودجه لازم در طرح جديد اين موارد برطرف گردند.

درصد مواد تشکيل دهنده ، مقدارزباله توليدی و فضای مورد نياز
درصد تركيب مواد تشكيل دهنده زباله عبارت بود از : پلاستيك(%7) ،كاغذ(%10) شيشه و فلز(%5) ، مواد فاسد شدني(%66) ، خاك روبه(%7) و ساير مواد(%6) . مقدار توليد زباله براي هر نفر در سال تقريبا" 140 الي 170 كيلوگرم يعني روزانه380 تا 465 گرم برآورد شد كه بطور ميانگين 420 گرم در روز در نظر گرفته شد ميزان توليد زباله در سال 1384 ، 24/4 تن و در افق طرح 6 تن در روز برآورد شد. و ميزان فضاي لازم برای دفن بهداشتی زباله ها در سال 1384 و افق طرح با احتساب 4/ الي 5/ متر مكعب فضا به ترتيب4545 و 5400 متر مكعب برآوردگرديد.

تعيين هزينه هاي اجراي پروژه
هزينه هاي طرح مطابق با جدول زير ارزيابي شدند

جدول شماره (3) ميزان هزينه های مورد نياز برای اجرای طرح جمع آوری زباله های روستائی در دهستان صالحان
امكانات مورد نظر هزينه به ريال توضيحات

خاکريزي و احداث راه به طول 2 کيلومتر در محل دفن 40000000 در حال انجام

آسفالت مسير محل دفن مورد نظر بطول 2 کيلومتر و عرض 6 متر 50000000 انجام نشده است و بايد به زودي انجام شود

3400 متر مکعب ايجاد ترانشه و کودبرداري 20000000 انجام شده و قابل بهره بردراي مي باشد

فنس و تورکشی اطراف محل دفن جهت جلوگيري ازپخش زباله ها در محيط اطراف ، طراحي زهكش شيرابه ، طراحي سپتيك و دفن زباله هاي عفوني 250000000 انجام نشده و بايد به زودي انجام شود

احداث فضاي سبز اطراف محل دفن، تامين آب مورد نياز احداث مكان استراحت و سرويسهاي بهداشتي 100000000 انجام نشده و بايد به زودي انجام شود

خريد و نصب سطلهاي زباله خياباني در معابر ، براي هر 50 نفر يک سطل زباله (هر سطل 190000 ريال ) 38000000 انجام نشده و بايد به زودي انجام شود

خريد نايلون زباله و ظرفهاي مقوايي که مخصوص جمع آوري زباله هاي کاغذي است و توزيع برن خانوارهاي روستايي 16000000 سالانه

خريد ظروف بزرگي که احتمالا به تشخيص دهياري ها در بخش روستاها کار گذاشته مي شود 20000000 قرارگيري ظروف در اماکن عمومی روستاهای بزرگ و در روستاهای خيلي کوچک به تشخيص افراد مشخص شده

هزينه هاي تبليغات و فرهنگ سازي چاپ تقويم ديواري با برنامه زمانبندي جمع آوري زباله ها براي هر روستا 7000000 1500 ريال براي هر تقويم (سالانه)

ديوار نويسي و توصيه هاي بهداشتي براي هر 500 نفر يک مورد 5000000 روستاهاي زير 500 نفر نيز يک مورد (سالانه)

خريد يک دستگاه خاور كمپرسي 180000000 بايد خريداري شود

هزينه پرسنلي (سه نفر 6 روز کار در هفته) براي يكسال 58560000 به ازاي هر نفر 1800000 ريال در طول يک سال

هزينه حفر ترانشه براي هر سال 1050 متر مکعب 5250000 سالانه

هزينه تعمير و نگهداري وسايل حمل و نقل 12000000 سالانه

جمع کل هزينه ها 801810000 در صورتي که هر يک از اعتبارات در نظر گرفته شده براي بخش هاي بالا هزينه نشد از آن براي قسمتهاي ديگر طرح استفاده مي شود .

بحث و نتيجه گيري

تلنبار شدن زباله و نشت شيرابه ، سوزاندن زباله در گودال دفع ، تجمع حيوانات ولگرد و تكثير حشرات و حيوانات موذي ، انتشار بو و آلودگيهاي شيميائي حاصل از نشت شيرابه ، کاهش زيبائی محيط زيست و عدم دفع اصولي و صحيح زباله ها از مهمترين پيامدهاي منفي ناشي از ضعف سيستم مديريت مواد زائد در روستاهاي بخش صالحان مي باشد . كه هر يك از آنها اثرات سوئي بر محيط زيست و سلامت و بهداشت عمومي به جاي مي گذارند . كه مي توان با مديريت صحيح و اصولي مبتني بر روشهاي علمي و فني با توجه به وضع جغرافيائي منطقه نسبت به كنترل و كاهش آنها اقدام نمود . در مديريت مواد زائد جامد روستاهای بخش صالحان می توان با ايجاد و طراحی سيستم صحيح جمع آوری ، حمل و نقل و دفع بهداشتی مواد زائد ، تهيه وسايل مناسب ، بکارگيری نيروی انسانی متعهد و تهيه و اجرای طرح خودگردانی مالی به جهت تأمين هزينه های آتی طرح گام بزرگی در جهت اجرای بهتر طرح برداشت.

مرحله جمع آوري زباله تقريبا" 80 درصد از هزينه هاي مديريت زباله را به خود اختصاص مي دهد .(8) که با توجه به اين مهم می بايست در برنامه ريزيها توجه خاصی به اين مرحله داشته باشيم. در اين طرح پيش بينی شده که کار جمع آوري زباله هاي دهستان هفته اي دو تا سه بار انجام شود . البته تعيين روزها و زمان دقيق جمع آوري زباله از درب منازل ( برنامه ريزي نهايي جمع آوري ) بهتر است که يک ماه پس از جمع آوري آزمايشي صورت گيرد . براي روستاي زير 100 نفر مي توان هفته ا ي يک بارکار جمع آوري از درب منازل را انجام داد. براي مرحله جمع آوري و حمل يک دستگاه خودروي خاور کمپرسي و سه نيري كار (راننده و دو كارگر) بصورت روزانه برآورد و پيش بينی شد .

پيشنهادات

با توجه به شرايط و مشكلات موجود در سيستم مديريت مواد زائد در ساير روستاهاي كشور با در نظر گرفتن نتايج حاصل از اين تحقيق موارد زير پيشنهاد مي شود .

آموزش و ارتقاء سطح آگاهي مردم در زمينه مصرف صحيح

استفاده ا زكالاها و محصولات چند بار مصرف

استفاده از كالاها و محصولاتي با بسته بندي هاي قابل بازيافت مانند بطري ششيشه اي شير و نوشابه

استفاده از زنبيل هاي پارچه اي و مقوايي به جاي نايلكس

با توجه به اختصاص اعتبارات از طريق وزارت كشور در صورت تهيه و ارائه طرح هاي تحقيقاتي توسط بخشداريها در شهرستانها ، پيشنهاد مي گردد بخشداريها با اهتمام بيشتري به اين امر بپردازند.

آموزش عمومي جهت آگاه كردن مردم در رابطه با روش صحيح تفكيك و جمع آوري مواد زائد انجام شود .

آشنائی مسئولين با تكنولوژيهاي جديد در مديريت مواد زائد.

آشنا كردن مردم با خطرات بهداشتي ناشي از عدم دفع صحيح مواد زائد .

اجرای طرح بازيافت مواد زائد در مبدأ توليد به عنوان يك روش اصولي در كاهش حجم زباله ها و كاهش هزينه هاي جمع آوري و دفع .

استفاده از روشهاي اصولي ومهندسي در محلهاي دفع زباله ، جهت جلوگيري از آلودگي خاك و آب .

تشکر وقدردانی

در اين قسمت بر خود لازم می دانيم از زحمات و تلاشهای دلسوزانه بخشدار محترم مرکزی ، دهيار محترم روستای شهابيه وکليه مسئولين و افرادی که در تهيه اين طرح ما را ياری نمودند تشکر و قدردانی کنيم.

منابع

Tchobanglous.George, 1993 , Integrated solid waste management, Mc Graw hill, New York, pp (200-351(
2) عبدلي , محمد علي. 1370، مديريت مواد زائد جامد. انتشارات سازمان بازيافت و تبديل مواد شهرداري تهران. 3) Fronk. Kreith, 1994, handbook of solid waste.pp (221 –254(

4) طرح مطالعات جامع توسعه اقتصادي – اجتماعي استان مركزي ، گروه مطالعاتي هامون،1375

5) عليرضا محمدي ،1384، مطالعات آبخيز داري شهرستان خمين ، اداره جهاد كشاورزي شهرستان خمين

6) فاطمه اسماعيلي ، 1384 ، شاخصهاي جمعيتي مركز بهداشت شهرستان خمين ، واحد آمارمركز بهداشت شهرستان خمين

7) دكتر سهيلا خوشبين ، اعظم دخت رحيمي ، دكتر ناهيد نوائيان ، 1383. پيش بيني جمعيتي ايران از سال 2000 تا 2050 ، تهران وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي – معاونت سلامت – دفتر سلامت خانواده و جمعيت

8) دکتر قاسمعلي عمراني ، 1375، مواد زائد جامد ، جلد اول ، مرکز انتشارات علمی دانشگاه آزاد اسلامی

9) يغماييان – كاميار ، بررسي تهيه كود كمپوست از زباله در شهر سمنان – پايان نامه فوق ليسانس در رشته مهندسي بهداشت محيط ، دانشكده بهداشت دانشگاه علوم پزشكي تهران ، 69-1368

---